Mô hình SAMU được Pháp và một số nước châu Âu áp dụng, trong đó xe cấp cứu được trang bị tối tân, thậm chí có cả máy thở, phòng mổ để có thể can thiệp cứu sống bệnh nhân tại chỗ sau đó đưa về bệnh viện. Mô hình Paramedic được Mỹ, Anh, Úc và một số nước châu Á áp dụng. Theo đó, xe cấp cứu thuộc các trạm cấp cứu được trang bị các phương tiện cần thiết để sơ cấp cứu, sau đó chuyển bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất. Qua nghiên cứu và tìm hiểu thực tế hai mô hình trên, lãnh đạo ngành y tế TP Hồ Chí Minh thấy rằng, mô hình Paramedic phù hợp với đặc điểm, tình hình, nhu cầu cũng như khả năng của thành phố. Do vậy, mô hình Paramedic đã được Sở Y tế thành phố thống nhất triển khai.
Tận dụng nguồn lực sẵn có của các bệnh viện trên địa bàn, không cần phải lập các trạm cấp cứu độc lập, từ quý II-2016 đến nay, ngành y tế thành phố đã thành lập được 16 trạm cấp cứu 115 vệ tinh tại các bệnh viện trên địa bàn các quận, huyện, trong đó có 4 bệnh viện tư nhân là: Xuyên Á, Phúc An Khang, Triều An, Sài Gòn-ITO. Với mô hình này, ngành y tế thành phố tận dụng được tối đa nguồn lực hiện có trong cấp cứu ngoài bệnh viện. Cơ sở vật chất, phương tiện, trang thiết bị, nhân lực đều có sẵn tại các bệnh viện, được tổ chức và triển khai theo hệ thống cấp cứu 115, hoạt động 24/24 giờ. Mỗi trạm cấp cứu vệ tinh luôn có kíp trực gồm bác sĩ và điều dưỡng viên, sẵn sàng lên đường trong thời gian 3 đến 5 phút kể từ khi nhận được tin báo cấp cứu. Cùng với việc tiếp nhận thông tin, nhân viên trực tổng đài 115 sẽ thường xuyên hướng dẫn thân nhân hoặc người tham gia ứng cứu các biện pháp sơ cứu, chăm sóc tại chỗ cho người bệnh trong thời gian chờ xe cấp cứu đến, cũng như liên tục giữ liên lạc với kíp cấp cứu trên xe để chuẩn bị các phương án xử lý khi chuyển bệnh nhân tới cơ sở y tế.
Xe cấp cứu 115 Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á chuyển bệnh nhân tới bệnh viện.
Tìm hiểu thực tế tại các bệnh viện, chúng tôi nhận thấy hoạt động của các trạm cấp cứu 115 vệ tinh cùng với quy trình báo động đỏ nội viện và liên viện được ngành y tế áp dụng tại các bệnh viện của thành phố đã gắn bó chặt chẽ với nhau, tạo nên hiệu quả rõ rệt trong cấp cứu, nhất là những ca uy hiếp đến tính mạng người bệnh, tiên lượng tử vong cao. Điển hình, ngày 31-10, trạm cấp cứu 115, Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á nhận được thông báo đã nhanh chóng điều xe cứu thương và kíp trực đến hiện trường, xử lý cấp cứu, cứu sống một trường hợp tai nạn lao động nghiêm trọng. Bệnh nhân đang trong tình trạng nguy kịch, mạch và huyết áp không bắt được, mất máu nhiều, vết thương ở bụng sâu. Kíp cấp cứu kịp thời có mặt, xử lý ban đầu, hồi sức, băng nẹp vết thương, kịp thời chuyển bệnh nhân đến phòng mổ để được phẫu thuật khẩn cấp.
Áp dụng mô hình này, Bệnh viện quận Thủ Đức không chỉ có xe cấp cứu tại trạm cấp cứu 115 của bệnh viện mà còn điều xe và kíp trực tại các phường (trạm y tế, phòng khám đa khoa) để đáp ứng nhanh hơn yêu cầu cấp cứu khi có tình huống xảy ra. Tại trạm cấp cứu của bệnh viện, chúng tôi được giới thiệu về quy trình điều hành trạm. Theo đó, trạm có thể tra cứu tức thời về thông tin từng xe, người lái, kíp trực; vị trí, lộ trình di chuyển của từng xe cấp cứu được hiển thị theo thời gian thực trên bản đồ số; qua đó giúp công tác điều hành để xe cấp cứu tiếp cận và vận chuyển bệnh nhân nhanh nhất. Được sự hỗ trợ của địa phương, bệnh viện cũng đang cập nhật hồ sơ của từng gia đình trên địa bàn quận, gồm: Họ tên, địa chỉ, điện thoại liên hệ… lên hệ thống quản lý và bản đồ số để nâng cao hơn nữa khả năng cấp cứu trên địa bàn.
Theo bác sĩ Nguyễn Ngọc Duy, Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp, Sở Y tế TP Hồ Chí Minh, mô hình này được triển khai không tốn thêm nguồn lực mà hiệu quả lại cao hơn, cơ hội cứu sống bệnh nhân tăng lên rõ rệt, nhất là với những trường hợp nguy kịch. Thực tế, từ khi triển khai hệ thống trạm cấp cứu 115 vệ tinh đến nay, thời gian cấp cứu ngoài bệnh viện cho người bệnh đã được rút ngắn rất nhiều, tăng cao khả năng cứu chữa, đáp ứng tốt hơn tiêu chí “thời gian vàng” trong cấp cứu. Bên cạnh đó, người dân đã quen thuộc hơn với số điện thoại cấp cứu 115, qua đó giảm bớt tình trạng chuyển người bệnh bằng các phương tiện cá nhân hoặc công cộng và không được sơ cứu, chăm sóc ban đầu đúng cách, gây khó khăn, ảnh hưởng cho công tác cấp cứu tại cơ sở y tế.
Bài và ảnh: THÀNH CƯỜNG